Project Nexus là gì?
Project Nexus là dự án hạ tầng thanh toán xuyên biên giới tham vọng nhất trong một thế hệ qua. Dưới sự dẫn dắt của Trung tâm Đổi mới thuộc Ngân hàng Thanh toán Quốc tế (BIS Innovation Hub), dự án kết nối hệ thống thanh toán tức thì của năm nước sáng lập — Singapore (FAST/PayNow), Malaysia (DuitNow), Thái Lan (PromptPay), Ấn Độ (UPI) và Philippines (InstaPay) — thông qua một cổng kết nối đa phương duy nhất.
Thay vì xây kết nối song phương giữa từng cặp quốc gia (5 nước sẽ cần tới 10 kết nối riêng), Nexus tạo ra một điểm kết nối chuẩn hóa duy nhất. Mỗi nước chỉ cần kết nối một lần vào cổng Nexus là có thể giao dịch ngay với tất cả các nước tham gia khác. Khi có nước thứ sáu gia nhập, nước đó cũng chỉ kết nối một lần, và mọi thành viên hiện có đều giao dịch được với nước đó ngay lập tức.
Với 1,7 tỷ người dân tại năm nước này, điều đó có nghĩa là chuyển tiền quốc tế gần như tức thì với mức phí như chuyển trong nước.
Vì sao điều này quan trọng với doanh nghiệp Đông Nam Á
Năm 2024, thị trường thanh toán xuyên biên giới châu Á - Thái Bình Dương đạt 12,8 nghìn tỷ USD và dự kiến lên tới 23,8 nghìn tỷ USD vào năm 2032. Thương mại nội khối ASEAN tăng 8-12% mỗi năm, nhưng hạ tầng thanh toán vẫn chưa theo kịp.
Hiện nay, một doanh nghiệp nhỏ ở Thái Lan muốn trả tiền cho nhà cung cấp Malaysia phải đi qua SWIFT — tức là mất $30-50 phí, chịu chênh lệch tỷ giá 2-4% và chờ 3-5 ngày tiền mới về. Với Project Nexus, khoản thanh toán đó hoàn tất chỉ trong vài giây, phí ngang chuyển khoản nội địa và tỷ giá minh bạch. Với các SME vốn có biên lợi nhuận mỏng, đây là thay đổi mang tính bước ngoặt.
Với doanh nghiệp nhận tiền từ nhiều nước ASEAN, Nexus giúp bỏ đi nhu cầu duy trì quan hệ ngân hàng riêng ở từng thị trường. Một nhà bán hàng thương mại điện tử Việt Nam nhận tiền từ khách Thái Lan, Singapore và Philippines có thể nhận cả ba nguồn qua một kết nối thanh toán tức thì duy nhất.
Cơ chế vận hành của Project Nexus
Nexus đóng vai trò lớp điều phối giữa các hệ thống thanh toán tức thì nội địa (IPS). Khi một người ở Thái Lan chuyển tiền cho người nhận ở Singapore, quy trình diễn ra như sau:
Ngân hàng của người gửi trừ tiền từ tài khoản baht Thái và gửi lệnh thanh toán đến PromptPay. PromptPay chuyển lệnh đến cổng Nexus kèm mã định danh PayNow của người nhận. Nexus kiểm tra giao dịch, điều phối việc quy đổi ngoại tệ qua các nhà cung cấp thanh khoản đã ký hợp đồng trước, rồi chuyển lệnh sang PayNow. PayNow ghi có vào tài khoản đô la Singapore của người nhận. Tổng thời gian: chưa đến 60 giây.
Việc quy đổi ngoại tệ diễn ra với tỷ giá cạnh tranh, do các nhà cung cấp thanh khoản đã ký hợp đồng trước phải cạnh tranh nhau về giá — khác hẳn các khoản chênh lệch thiếu minh bạch qua chuỗi ngân hàng đại lý trong hệ thống SWIFT. Người gửi biết chính xác người nhận sẽ nhận được bao nhiêu trước khi xác nhận chuyển.
Những gì Nexus không thay thế
Project Nexus được thiết kế cho thanh toán bán lẻ và SME — tức các khoản tối đa khoảng $50.000-$100.000, tùy hạn mức IPS của từng nước. Với các khoản chuyển tiền ngân quỹ lớn của doanh nghiệp, tài trợ thương mại và giao dịch giá trị cao, SWIFT vẫn là kênh chủ đạo.
Nexus cũng không xử lý thanh toán chứng khoán, chứng từ thương mại hay thư tín dụng (L/C). Đây thuần túy là hệ thống chuyển tiền thanh toán. Doanh nghiệp có nhu cầu tài trợ thương mại phức tạp vẫn cần đến ngân hàng và các nền tảng thương mại chuyên dụng.
Giai đoạn đầu, Nexus chỉ bao gồm năm nước sáng lập. Việc mở rộng sang Indonesia, Việt Nam và Campuchia được lên kế hoạch cho giai đoạn 2027-2028, nhưng mỗi nước đều cần thời gian để đồng bộ khung pháp lý và nâng cấp hạ tầng. Trong lúc chờ đợi, tài khoản ảo vẫn là cách nhanh nhất để nhận thanh toán bằng những đồng tiền Nexus chưa hỗ trợ.
Doanh nghiệp nên chuẩn bị thế nào
Ngay cả trước khi Nexus vận hành ở quy mô đầy đủ, doanh nghiệp nên bắt đầu chuẩn bị hạ tầng thanh toán để sẵn sàng cho việc chuyển tiền quốc tế theo thời gian thực.
Một là, vẽ lại bức tranh dòng tiền trong ASEAN. Xác định những cặp quốc gia nào chiếm phần lớn khối lượng giao dịch quốc tế của bạn. Nếu thanh toán giữa Singapore - Thái Lan hoặc Singapore - Ấn Độ chiếm tỷ trọng đáng kể, bạn có thể hưởng lợi từ Nexus ngay khi ra mắt.
Hai là, mở tài khoản ảo bằng các đồng tiền ASEAN mà Nexus chưa hỗ trợ. Với PHP, MYR, IDR và VND, tài khoản ảo kết nối hệ thống thanh toán nội địa mang lại lợi ích tương tự Nexus về tốc độ và chi phí — và dùng được ngay từ bây giờ.
Ba là, trao đổi với nhà cung cấp dịch vụ thanh toán về mức độ sẵn sàng cho Nexus. Woalet hỗ trợ tài khoản ảo bằng tất cả các đồng tiền ASEAN và đang chuẩn bị tích hợp Nexus cho các nước tham gia. Khi mạng lưới mở rộng, hạ tầng đa tiền tệ bạn đang dùng sẽ kết nối liền mạch với các kênh thanh toán thời gian thực.
Câu hỏi thường gặp
Project Nexus chuyển từ thí điểm sang vận hành chính thức trong năm 2026, giai đoạn đầu kết nối Singapore (PayNow/FAST), Malaysia (DuitNow), Thái Lan (PromptPay), Ấn Độ (UPI) và Philippines (InstaPay). Việc mở rộng sang các nước ASEAN khác được lên kế hoạch cho giai đoạn 2027-2028.
Không hoàn toàn. Nexus tập trung vào thanh toán bán lẻ và SME, có hạn mức giao dịch. SWIFT vẫn giữ vai trò chủ đạo với các khoản chuyển tiền giá trị cao của doanh nghiệp, tài trợ thương mại và thanh toán chứng khoán. Tuy vậy, trong phân khúc SME, Nexus sẽ giành được một lượng giao dịch đáng kể từ SWIFT.
Nexus hướng tới đưa chi phí thanh toán xuyên biên giới về gần mức chuyển khoản nội địa. Mức phí cụ thể sẽ tùy vào ngân hàng và nhà cung cấp dịch vụ thanh toán tham gia, nhưng khi không còn chuỗi ngân hàng đại lý, chi phí dự kiến giảm 50-80% so với SWIFT.
Có, khi hệ thống đi vào vận hành. Doanh nghiệp trả lương cho nhân viên hoặc freelancer tại các nước đã kết nối Nexus có thể chuyển tiền tức thì với mức phí như nội địa. Với các nước chưa kết nối, tài khoản ảo kết nối hệ thống thanh toán nội địa mang lại lợi ích tương tự.